За некого мотоциклот е превозно средство. За некого е брзина, адреналин и чувство на слобода. Но за огромен број моторџии, возењето е нешто многу повеќе од тоа — начин да се исчисти главата, да се намали стресот и барем на кратко да се избега од секојдневниот притисок.
Нова анкета на британската осигурителна компанија Carole Nash покажува дека дури 88 проценти од моторџиите сметаат дека возењето мотоцикл има позитивно влијание врз нивното ментално здравје. Податоците беа објавени во пресрет на Mental Health Awareness Week 2026 во Велика Британија, која годинава се одржуваше од 11 до 17 мај и беше посветена на темата „Action“, односно преземање конкретна акција за подобро ментално здравје.
Според резултатите од анкетата, 37 проценти од испитаниците изјавиле дека се чувствуваат посмирено кога возат мотоцикл. За 31 процент, возењето им помага да ги остават секојдневните грижи зад себе и да ја „исчистат“ главата, додека 20 проценти велат дека мотоциклот активно им го намалува нивото на стрес.
Со други зборови, за многу возачи мотоциклот не е само машина со две тркала, туку личен простор за мир, концентрација и бегство од сè што ги оптоварува.
Зошто возењето мотоцикл делува како терапија?
Бројките кажуваат многу, но вистинската слика се гледа преку искуствата на самите моторџии. Марк Пурнел од Велс, кој во текот на животот поседувал 26 мотоцикли, вели дека возењето му помага да го исклучи секојдневниот шум.
„Можеш да го испразниш умот од обичните секојдневни работи и да се опуштиш,“ вели Пурнел, додавајќи дека понекогаш и кратко возење е доволно за човек да се врати дома како сосема друга личност.
Други возачи ја истакнуваат токму сензацијата која ја нуди мотоциклот. За разлика од автомобилот, каде што си затворен во кабина, на мотор ја чувствуваш околината многу поинтензивно. Мирисот на воздухот, температурата, звукот, вибрациите, пејзажот — сè станува дел од искуството.
Нигел Шилдс од Шкотска тоа го опишува едноставно: на мотор можеш да ја „помирисаш, почувствуваш и доживееш“ секоја сензација од патот.
Токму таа комбинација од концентрација и чувство на слобода е она што многу моторџии го опишуваат како терапија. Кога си на мотор, мислите немаат многу простор да талкаат. Фокусот е на патот, на свиокот, на движењето, на телото, на машината. А тоа за многумина е редок момент на вистинско присуство.
Кога моторот станува спас по тежок период
Еден од најсилните примери во анкетата е приказната на Адам Вилс од Дорсет, Англија. Тој го положил својот мотоциклистички испит откако неговата сопруга починала по петгодишна борба со рак и болест на моторните неврони.
Откако положил, Вилс си го исполнил долгогодишниот сон и почнал да вози низ New Forest. За него, мотоциклот станал многу повеќе од хоби.
„Искрено, тоа е најдобрата терапија за мене и ја сакам секоја секунда од неа,“ вели Вилс.
Тој објаснува дека безбедното возење мотоцикл бара целосна концентрација, а токму таа концентрација му помага да се оддалечи од тешките мисли. Во тие моменти нема простор за постојано навраќање на болката, нема простор за внатрешен шум. Постои само патот, моторот и следниот свиок.
Интересно е што Вилс ја споменува и физичката страна на возењето. Мотоциклот бара работа со телото, стабилност, држење, контрола и фина координација. Не е спорт во класична смисла, но возачот сепак е физички активен. По добро возење, како што вели тој, се чувствува истовремено освежено и пријатно уморно.
Што вели науката?
Искуствата на моторџиите добиваат поддршка и од научни податоци. Во студија спроведена од Semel Institute for Neuroscience and Human Behavior при University of California, Los Angeles, а финансирана од Harley-Davidson, истражувачите ја мереле мозочната активност и хормоналните реакции кај повеќе од 50 искусни моторџии.
Испитувањата биле направени пред, за време и по возење мотоцикл, возење автомобил и период на мирување. Резултатите покажале дека само 20 минути возење мотоцикл, на рута од околу 35 километри во нормални сообраќајни услови, довеле до намалување на кортизолот за 28 проценти. Кортизолот е хормон кој често се поврзува со стрес.
Во исто време, кај учесниците бил забележан пораст на срцевиот ритам за 11 проценти и зголемување на адреналинот за 27 проценти, што според истражувачите е слично на ефектите од лесна физичка активност.
Истражувачите забележале и зголемена будност и подобрен сензорен фокус, споредлив со ефектот од шолја кафе. Со други зборови, возењето не само што го намалува стресот, туку го тера мозокот да биде присутен, фокусиран и активен.
Секако, тоа не значи дека мотоциклот е магично решение за секој проблем. И самите истражувачи посочуваат дека слично намалување на стресот може да се постигне и со други активности, како трчање, спорт или рекреација. Но за оние кои живеат со мотоциклот, ефектот е јасен и многу личен.
Моторџиската заедница како дел од менталното здравје
Покрај самото возење, важна улога има и заедницата. Моторџиските средби, заедничките возења, клубовите, онлајн групите и обичниот поздрав меѓу двајца возачи на пат создаваат чувство на припадност.
Daniel Nield од Carole Nash вели дека токму комбинацијата од слободата на отворениот пат и врската меѓу моторџиите може да помогне во намалување на чувството на изолација и стрес.
Тоа е нешто што секој што подолго време вози мотоцикл добро го разбира. Не мора да познаваш некого за да се поздравите на пат. Не мора да сте од ист град, иста држава или ист клуб. Доволно е да знаете дека делите иста страст.
Од постари возачи кои раскажуваат приказни од некое друго време, до случајни разговори на бензинска пумпа или кафе-пауза на некој планински превој, мотоциклот често отвора врати кон луѓе кои инаку никогаш не би ги сретнале.
Повеќе од брзина и адреналин
Во јавноста мотоциклистите често се поврзуваат со брзина, ризик и адреналин. Но оваа анкета покажува една друга, многу поважна страна на мотоциклизмот.
За многумина, возењето е начин да се остане ментално стабилен. Начин да се врати фокусот. Начин да се прекине кругот на стрес, грижи и секојдневна напнатост.
Мотоциклот не е замена за стручна помош кога таа е потребна. Но за голем број луѓе, тој е важен дел од личната рамнотежа. Мал ритуал на слобода. Време за себе. Момент во кој светот станува поедноставен.
И можеби токму затоа моторџиите толку често велат дека не возат само за да стигнат некаде.
Возат за да се вратат кај себе.
Коментари